In NL heeft 'ik ben teleurgesteld' twee betekenissen:
ik ben teleurgesteld (geraakt) - mi seniluziiĝis (onovergankelijk).
ik ben teleurgesteld (door iets of iemand) = overgankelijk - oni/iu/io seniluziIGIS min. M.i. zijn beide in Esp-o in de verleden tijd (-is), want beide handelingen zijn voltooid.
Immers, tegenwoordige tijd (-as) zou in beide gevallen zijn resp. 'ik raak teleurgesteld' en 'ik word teleurgesteld' (door iets of iemand).
Het probleem zit o.a. in de taalverschillen. Ik word gestraft zou letterlijk vertaald 'mi IGXAS punita' zijn, maar dat is in het Esperanto niet zo. Daar wordt gebruik gemaakt van ESTI en aspect (sta, ita).
Neem ter vergelijking 'mi kolerigxas), ook een onovergankelijk werkwoord dat een toestandovergang weergeeft (dmv igxi): ik word boos'. Mi kolerighis is dan 'Ik ben boos geworden'.
Groet, iom malpli griza besto ;)
La signifo ĉi-rilate de 'prezenti' estas sufiĉe klara:
meti ion antaŭ iu, por ke tiu ĝin prenu.
Ne pli, ne malpli.
Proprasence oni PREZENTAS ion al iu, supozante, ke li/ŝi ĝin akceptos; oni PROPONAS ion al iu, petante ke li/ŝi ĝin ekzamenu, aŭ esperante, ke li/ŝi ĝin uzos; oni OFERAS al iu ion, kion oni multe ŝatas, kredante, ke li/ŝi senkoleriĝos aŭ plenumos onian deziron.
Kun intereso mi legis la ampleksan komenton, pro kio mi iom ŝanĝis la vortordon. Pri la -u/-os-temo mi prezentas jenan komparon:
Ĉu ni iros al la plaĝo? - Ĉu ni iru al la plaĝo?
La unua demandas pri jama decido/fakto; la dua estas propono.
Jes, propono en demanda formo!
Cetere, la u-modo ne estas nur 'imperativa'.
La t.n. 'volitivo' (u-modo) prezentas agon kiel efikatan, t.e. ankoraŭ ne faktan, sed efektivigendan lau ekstera VOLO, DEZIRO, ordono, trudo, eblo. (PAG)
Estas diversaj signifoj de 'ĉe':
en la kampo de la homa aktiveco ĝi montras i.a. rilaton signifantan 'en la domo de'. Ekz. 'li iris ĉe la dentiston' k 'venu ĉe mian malsanan patrinon'.
Venu/venos:
'Ĉu vi venos' strikte demandas pri jama interkonsento:'bv. memorigi min, ĉu vi decidis veni.'
'Ĉu vi venu' estas propono.
Ekzistas do pli da tradukoj. Dependas simple de tio, kion vi volas esprimi:
tagiĝis (pli frue); la nokto (nun) estas pasinta.
tagiĝis (pli frue); (je tiu momento) la nokto estis pasinta.
Se vi uzas 'estAS pasinta', vi uzu ankaŭ 'tagiĝAS'.
La verbo 'tagiĝIS' montras, ke temas pri la pasinteco. Tial oni uzu 'estis pasinta', en kiu ankaŭ temas pri la pasinteco (t.e. estIS).
Laŭ mi ne temas pri tiu aparta senco, kiu staras en Rim. 1 sub JAM, sed ja pri signifo 4: 'antaŭ tiam'.
Kiam vi revenos el Usono, mi estos finstudinta 'antaŭ tiam' (= antaŭ ol reveni el Usono).
Mi ne konsentas, ĉar temas pri: fari iun ia/io.
Barbo ne faras iun filozofon = Barbo ne faras iun ajn filozofon.
La signifo ĉi tie: Barbo ne faras, ke iu estas filozofo.
@Maksimo:
Vi skribis: kial krei frazojn, kiuj povas esti supozataj kiel strangetaj?
Temas pri 'komuna kreado', do ankaŭ 'strangetuloj' proponas siajn frazojn por traduki ;)
kaj: vi forgesis responi pri 'afero', ĉi tie uzata.
Tion mi ne komprenas. Mi ja skribis:
Aferoj/objektoj (aĵoj):
Dependas de la senco, nome senco abstrakta (aferoj) aŭ konkreta (objektoj, aĵoj).
Tio validas almenaŭ kaj en la nederlanda (dingen) kaj en la angla (things), kaj ankaŭ la germana 'sachen' povas havi ambaŭ signifojn.
@Maksimo:
Vi skribis: mankas la verbo kaj objekto.
Mi supozas, ke vi volis diri: la verbo kaj SUBjekto ;)
Tia frazkonstruo oni nomas: elipso.
Aferoj/objektoj (aĵoj):
Dependas de la senco, nome senco abstrakta (aferoj) aŭ konkreta (objektoj, aĵoj).
Tio validas almenaŭ kaj en la nederlanda (dingen) kaj en la angla (things), kaj ankaŭ la germana 'sachen' povas havi ambaŭ signifojn.
Vi skribis:
'antaŭ kelka tempo' temas pri 'farita'. Vi miskomprenas:
'antaŭ kelka tempo' = estis (la tempo)
'farita' = la stato en tiu tempo.
'nun' kaj 'antaŭ du mil jaroj' ne eblas.
Se vi skribas:
- mi nun legas libron, kiu estas verkita antaŭ du mil jaroj = ESTIS.
- antaŭ 2000 jaroj iu estis verkanta tiun libron. Tiam ĝi ankoraŭ ne estis finverkita. Do: TIAM la libro ESTIS (tempo) verkATA (stato).
En la frazo ne gravas la tempodaŭro de la verkado (ata), sed la rezulto (ita). Estas/is/os indikas la tempon de la ago.
Bv. konsulti bonan gramatikon. Mi ne ŝatas lanĉi novan ata-ita-diskuton.
ik WERD teleurgesteld (door iets of iemand) - oni/iu/io estis seniluziiginta min
ik ben teleurgesteld (geraakt) - mi seniluziiĝis (onovergankelijk).
ik ben teleurgesteld (door iets of iemand) = overgankelijk - oni/iu/io seniluziIGIS min. M.i. zijn beide in Esp-o in de verleden tijd (-is), want beide handelingen zijn voltooid.
Immers, tegenwoordige tijd (-as) zou in beide gevallen zijn resp. 'ik raak teleurgesteld' en 'ik word teleurgesteld' (door iets of iemand).
mi seniluziiĝis = ik ben teleurgesteld (geraakt).
Neem ter vergelijking 'mi kolerigxas), ook een onovergankelijk werkwoord dat een toestandovergang weergeeft (dmv igxi): ik word boos'. Mi kolerighis is dan 'Ik ben boos geworden'.
Groet, iom malpli griza besto ;)
'Mi seniluziiĝas = ik raak teleurgesteld.
'mi seniluziiĝis' = ik ben teleurgesteld (geraakt).
meti ion antaŭ iu, por ke tiu ĝin prenu.
Ne pli, ne malpli.
Proprasence oni PREZENTAS ion al iu, supozante, ke li/ŝi ĝin akceptos; oni PROPONAS ion al iu, petante ke li/ŝi ĝin ekzamenu, aŭ esperante, ke li/ŝi ĝin uzos; oni OFERAS al iu ion, kion oni multe ŝatas, kredante, ke li/ŝi senkoleriĝos aŭ plenumos onian deziron.
Ĉu ni iros al la plaĝo? - Ĉu ni iru al la plaĝo?
La unua demandas pri jama decido/fakto; la dua estas propono.
La respondo povus esti: Jes, mi venu!
Cetere, la u-modo ne estas nur 'imperativa'.
La t.n. 'volitivo' (u-modo) prezentas agon kiel efikatan, t.e. ankoraŭ ne faktan, sed efektivigendan lau ekstera VOLO, DEZIRO, ordono, trudo, eblo. (PAG)
en la kampo de la homa aktiveco ĝi montras i.a. rilaton signifantan 'en la domo de'. Ekz. 'li iris ĉe la dentiston' k 'venu ĉe mian malsanan patrinon'.
Venu/venos:
'Ĉu vi venos' strikte demandas pri jama interkonsento:'bv. memorigi min, ĉu vi decidis veni.'
'Ĉu vi venu' estas propono.
Dankon.
tagiĝis (pli frue); la nokto (nun) estas pasinta.
tagiĝis (pli frue); (je tiu momento) la nokto estis pasinta.
La verbo 'tagiĝIS' montras, ke temas pri la pasinteco. Tial oni uzu 'estis pasinta', en kiu ankaŭ temas pri la pasinteco (t.e. estIS).
Sekve ja ekzistas: durada ciklo (duciklo), motorciklo.
Kiam vi revenos el Usono, mi estos finstudinta 'antaŭ tiam' (= antaŭ ol reveni el Usono).
Ĉu vi volas HAVI pli da teo?
Sed pli simple estas: Ĉu vi DEZIRAS pli da teo?
'antaŭe' do estas superflua:
Ial la mikrofono ĵus ne funkciis.
Barbo ne faras iun filozofon = Barbo ne faras iun ajn filozofon.
La signifo ĉi tie: Barbo ne faras, ke iu estas filozofo.
Vi skribis: kial krei frazojn, kiuj povas esti supozataj kiel strangetaj?
Temas pri 'komuna kreado', do ankaŭ 'strangetuloj' proponas siajn frazojn por traduki ;)
kaj: vi forgesis responi pri 'afero', ĉi tie uzata.
Tion mi ne komprenas. Mi ja skribis:
Aferoj/objektoj (aĵoj):
Dependas de la senco, nome senco abstrakta (aferoj) aŭ konkreta (objektoj, aĵoj).
Tio validas almenaŭ kaj en la nederlanda (dingen) kaj en la angla (things), kaj ankaŭ la germana 'sachen' povas havi ambaŭ signifojn.
Kore,
Koos
Vi skribis: mankas la verbo kaj objekto.
Mi supozas, ke vi volis diri: la verbo kaj SUBjekto ;)
Tia frazkonstruo oni nomas: elipso.
Aferoj/objektoj (aĵoj):
Dependas de la senco, nome senco abstrakta (aferoj) aŭ konkreta (objektoj, aĵoj).
Tio validas almenaŭ kaj en la nederlanda (dingen) kaj en la angla (things), kaj ankaŭ la germana 'sachen' povas havi ambaŭ signifojn.
Kore,
Koos
'antaŭ kelka tempo' temas pri 'farita'. Vi miskomprenas:
'antaŭ kelka tempo' = estis (la tempo)
'farita' = la stato en tiu tempo.
'nun' kaj 'antaŭ du mil jaroj' ne eblas.
Se vi skribas:
- mi nun legas libron, kiu estas verkita antaŭ du mil jaroj = ESTIS.
- antaŭ 2000 jaroj iu estis verkanta tiun libron. Tiam ĝi ankoraŭ ne estis finverkita. Do: TIAM la libro ESTIS (tempo) verkATA (stato).
En la frazo ne gravas la tempodaŭro de la verkado (ata), sed la rezulto (ita). Estas/is/os indikas la tempon de la ago.
Bv. konsulti bonan gramatikon. Mi ne ŝatas lanĉi novan ata-ita-diskuton.
La frazo estis tradukita laŭ la senco:
- ESTIS indikas la pasintecon
- FARITA indikas la staton (la rezulton).
Vi devas alveni plej malfrue je la kvina en la stacidomo.
(en la kadro, en la servoj de organizo, institucio, firmo k.s.)